కేంద్ర ప్రభుత్వం మొబైల్ ఫోన్ల వినియోగదారుల భద్రత కోసం ఇటీవల తీసుకొచ్చిన ‘సంచార్ సాథీ’ యాప్ (Sanchar Saathi App) ఇప్పుడు దేశంలో పెద్ద రచ్చకు కారణమైంది. కొత్తగా అమ్మే ప్రతీ ఫోన్‌లో ఈ యాప్‌ను తప్పనిసరిగా ప్రీ-ఇన్‌స్టాల్ చేయాలని కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం (DoT) మొబైల్ తయారీదారులను ఆదేశించింది. యాపిల్ (Apple), శామ్‌సంగ్ (Samsung) వంటి దిగ్గజ కంపెనీలకు ఈ ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి.

ప్రభుత్వ నిర్ణయం వచ్చిందో లేదో… ప్రతిపక్షాలు ఒక్కసారిగా భగ్గుమన్నాయి. ఈ యాప్‌ను ‘స్నూపింగ్ యాప్’ (Snooping App)గా కాంగ్రెస్ నాయకులు తీవ్రంగా విమర్శించారు. “బిగ్ బ్రదర్” మనల్ని పర్యవేక్షించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం అని, గోప్యతా హక్కును (Right to Privacy) కేంద్రం కాలరాస్తోందని విరుచుకుపడ్డారు. ఇది రష్యా, ఉత్తర కొరియా వంటి దేశాల్లో జరిగే నిఘా లాంటిదని కాంగ్రెస్ ఎంపీ కార్తీ చిదంబరం సైతం ఆరోపించారు.

ఈ తీవ్ర వ్యతిరేకత, రాజకీయ విమర్శల నేపథ్యంలో కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల శాఖా మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా రంగంలోకి దిగారు. ‘సంచార్ సాథీ’ యాప్‌పై నెలకొన్న అపోహలను తొలగించడానికి ఆయన చేసిన ప్రకటన ఇప్పుడు హాట్ టాపిక్‌గా మారింది.

“ఈ యాప్ తప్పనిసరి కాదు. ఇది పూర్తిగా స్వచ్ఛంద (Optional) వ్యవస్థ. యూజర్లు దీన్ని యాక్టివేట్ చేసుకోకపోతే, అది మీ ఫోన్‌లో డార్మెంట్‌గా ఉంటుంది. ఒకవేళ మీకు ఈ యాప్ అస్సలు వద్దు అనుకుంటే, డిలీట్ చేసుకునే ఆప్షన్ కూడా ఉంటుంది” అని సింధియా స్పష్టం చేశారు. ఉదాహరణకు, గూగుల్ మ్యాప్స్ లాంటి యాప్‌లు ఫోన్ కొన్నప్పుడు ఎలా వస్తాయో, ఇది కూడా అంతేనని ఆయన పోల్చారు.

ప్రతిపక్షాల విమర్శలను సింధియా గట్టిగా తిప్పికొట్టారు. ప్రతిపక్షాలు కావాలనే సమస్యలు సృష్టించేందుకు చూస్తున్నాయని ఆరోపించారు. ఈ యాప్‌ను తీసుకురావడానికి ముఖ్య కారణం సైబర్ మోసాలను (Cyber Fraud) అడ్డుకోవడమేనని వివరించారు.

2024లోనే దేశంలో రూ. 22,800 కోట్లకు పైగా సైబర్ మోసాలు జరిగాయని, సామాన్యులను ఇలాంటి మోసాల నుంచి రక్షించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానికి ఉందని ఆయన గుర్తుచేశారు.

తాము ప్రజల భద్రత కోసం ఒక సాధనాన్ని ఇస్తుంటే, దాన్ని ‘పెగాసస్’ (Pegasus) నిఘా టూల్‌తో పోల్చడం ఎంతవరకు సమంజసం అని ప్రశ్నించారు.

నిజానికి, ఈ ‘సంచార్ సాథీ’ కేవలం ఒక యాప్ మాత్రమే కాదు, మోసాలను అడ్డుకునేందుకు దోహదపడే ఒక పెద్ద పోర్టల్ (Sanchar Saathi Portal). దీని ద్వారా ప్రజలు కింది సేవలను పొందవచ్చు:

ఫ్రాడ్ కాల్స్ రిపోర్టింగ్ (చక్షు): అనుమానాస్పద కాల్స్, మెసేజ్‌లు, ఫ్రాడ్ కమ్యూనికేషన్స్‌ను ఈ పోర్టల్ ద్వారా రిపోర్ట్ చేయవచ్చు.

దొంగిలించబడిన ఫోన్ బ్లాకింగ్: మీ మొబైల్ పోతే, దాని IMEI నంబర్ ద్వారా దేశంలోని అన్ని నెట్‌వర్క్‌లలో దాన్ని బ్లాక్ చేయవచ్చు, ట్రాక్ చేయవచ్చు. ఇది చోరీ అయిన ఫోన్లను తిరిగి పొందడానికి పోలీసులకు సహకరిస్తుంది.

SIM వివరాల పరిశీలన: మీ పేరుపై ఎన్ని మొబైల్ కనెక్షన్లు (SIMs) ఉన్నాయో మీరే స్వయంగా చెక్ చేసుకోవచ్చు. అనధికారికంగా తీసుకున్న కనెక్షన్లను వెంటనే డిస్‌కనెక్ట్ చేయమని రిపోర్ట్ చేయవచ్చు.

హ్యాండ్‌సెట్ ప్రామాణికత: మీరు కొనుగోలు చేసే ఫోన్ ఒరిజినల్ అవునా కాదా అని దాని IMEI నంబర్ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.

మొత్తంగా చూస్తే, ఈ యాప్ ప్రయోజనాలు ఉన్నప్పటికీ, వినియోగదారుల గోప్యత విషయంలో పారదర్శకత లేకపోవడం వల్లనే ఈ రచ్చ మొదలైంది. అయితే, “యాప్ వద్దు అనుకుంటే డిలీట్ చేయవచ్చు” అని మంత్రి ఇచ్చిన స్పష్టతతో ప్రస్తుతానికి వివాదం సద్దుమణే అవకాశం కనిపిస్తోంది.